Satranç
Kitap Arka Kapak: New Yorktan Buenos Airese giden bir yolcu gemisinde yolcular arasında bulunan bir milyoner, dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovice, ücreti karşılığında, bir parti satranç oynamayı teklif eder. İkisinin oyununu izleyen Avusturyalı bir göçmen, Dr. B., oyun sırasında kendini tutamayıp onlara karışınca şampiyonla karşılaşması önerilir kendisine. Gestapo tarafından bir otel odasına kapatılan ve uzunca bir süreyi bu odada, tek başına ve oyalanacak hiçbir şeyi olmadan geçiren, yalnızca sorgulama için odadan çıkarılan Dr. B., bir gün rastlantıyla eline geçirdiği bir satranç kitabı sayesinde bu oyunun inceliklerini öğrenmiştir. Satranç tahtası ve taşları olmamasına rağmen, önce ekmekten yaptığı satranç taşlarıyla sonra da tümüyle zihninden oynayarak kuramsal bir satranç ustası olup çıkar. Ancak bu tutkusu yüzünden sinir krizine, beyin ateşine yakalanır. Tedavi olur, arkasından da serbest bırakılır. Yirmi yıldır eline satranç taşı almamış olsa da, Dr. B., gemide satranç şampiyonuyla oynadığı oyunu inanılmaz bir biçimde kazanır. Kendini olayın heyecanına kaptırarak maçın rövanşını oynamayı isteyince şaşırtıcı bir son bekler onu. Stefan Zweigın büyük bir ustalıkla kaleme aldığı kısa, ama yoğun romanı Satranç, gerilimli kurgusu, kahramanının ruhsal gelgitlerinin incelikle işlendiği dokusuyla bir solukta okunuyor.

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Stephan Zweig' ın 1942' de sürgün zamanlarında yayınlanan son eseri, yaşama vedasıdır. İntihar etmeden kısa bir süre önce yazar Satranç' ı. Gerilimli ve trajik bir uzun hikâye olmakla birlikte Nazi döneminde yazdığı bu kitapla Zweig' ın o dönemle ilgili değerlendirmelerini üstü kapalı bir biçimde görebiliyoruz. Savaştan ve onun kötü sonuçlarından nefret eden Zweig da Nazilerin zulmüne maruz kalır, eserleri yakılır ve ülkesini terk edip sürgün hayatı yaşamak zorunda kalır. Satranç insanı umutsuzluğa hapseden böylesi zor dönemde yazılan bir son yapıt.

Kitabı özetlersek: Bir yolcu gemisinde satranca ilgi duyan varlıklı yolculardan biri yine gemide yolcu olan dünya satranç şampiyonu Mirko Czentoviç ' e ücreti karşılığında satranç oynamayı teklif eder. İkisinin oyununu izleyen Dr. B kendini tutamayıp oyuna müdahale Edip yenilmek üzere olan zengin grubun satranç şampiyonuyla berabere kalmasına sebep olur. Dr.B. bir dönem Gestapo tarafından bir otel odasına kapatılan ve uzun süre tek başına, zaman kavramını yitirdiği bir boşlukta sadece sorgu için çıkarıldığı bir hayat yaşıyor. Bir gün tesadüfen bir subayın cebinde fark ettiği satranç kitabını çalar. Satranç taşları ve tahtası olmadan zihninde defalarca kurgulayıp kendine karşı oynayarak satrancın tüm inceliklerini keşfeder. Ancak bu zihnindeki siyah kendisi ve beyaz kendisi ile olan korkunç savaşı sinir krizi geçirmesine sebep olur. Tedavi edildiği doktor sayesinde serbest bırakılır. Yirmi yıldır eline satranç taşı almamasına rağmen dünya şampiyonunu yener.

Satranç oynayan birbirine zıt iki karakter Mirko Czentoviç ile Dr.B karşıt politik sistemleri temsil eder. Soğuk, cahil, sanattan ve kültürden anlamayan ve iletişim kuramayan Mirko Czentoviç Nazilerin sembolüdür. Dr. B ise kendine karşı oynayan kişiliği ikiye bölünen insancıl ve özgür bir yaşam isteyen Zweig'ın kendini yansıttığı bir karakterdir.

  Asker paltosunun cebinde kitap fark ettiğinde şöyle diyor Dr.B:

Dizlerim titremeye başladı: BİR KİTAP! Dört aydır elime kitap almamıştım ve içinde insanın art arda sıralanmış sözcükler, satırlar, sayfalar ve yapraklar görebileceği, başka yeni şaşırtıcı düşünceleri okuyabileceği, tanıyabileceği, beynine alabileceği bir kitabın hayali bile insanı hem coşturuyor hem de uyuşturuyordu.

Analist : Fatmanur Uğur Kurum : İnönü Üniversitesi
Bu yazı toplamda 471 defa okundu.

güvenlik Kodu
YORUMLAR
Bu bölüm şu an hazırlanmaktadır.
Bu bölüm şu an hazırlanmaktadır.