İnsanın Dört Zindanı
Bu dört zindan hangisidir? Belirleyicilik/zorlayıcılık ne demektir? Bende var olan, ama benim tarafımdan seçilmiş olmayan her durum, her irade, her istek ve her eğilim, bir belirleyiciliğin/cebrin ürünüdür. Belirlenmişlikle yapılan özgürlük savaşı, insanın tabiatta kendisi olmak için, maddi bir olgudan Tanrı’ya doğru gitmek için verdiği savaştır. Benim seçici özgür irademi kendi içinde baskı altında tutan, sınırlayan ve kayıt altına alan ve benim yerime seçim yapan bu dört illet zindan, şunlardan oluşmaktadır: 1. Tabiatın belirleyiciliği, 2. Tarihin belirleyiciliği, 3. Toplumun belirleyiciliği, 4. Kendi belirleyiciliği.

 

 

Öncelikle bu kitabı çok beğendiğimi söylemeliyim.Çünkü; Ali ŞERİATİ insanın tanımını insanın diğer biyolojik varlıklardan ayıran en önemli özelliğinden o kadar güzel bahsetmiş ki etkilenmemek elimde değil.Bu sayede bende insanı düşünmeye başladım.Bu kitabı okumadan önce bana göre insan seçim yapabilen varlıktı ama ALİ ŞERİATİ güzel bir tespit yapmıştı.O da KUR’ AN dan yola çıkmış ve insanın sadece biyolojik bir varlık olmadığını ve herkesin insan olamayacağını insan olmanın çok yüksek bir mertebe olduğunu savunmuş.

Peki; bu iki ayaklı varlık nasıl insan olabilirdi?

Ben bunu düşünmemiştim ama ALİ ŞERİATİ çok güzel düşünmüş. ALİ ŞERİATİ ye göre insan özgürce kendi seçimini yapabilen maddi ve manevi bir varlıktı. Bu ne demekti? Özgürlük ne demekti? Genel anlamda toplumun anladığı özgürlük kafes dışında istediği gibi bir yaşamdı. Peki; insanları çevreleyen görünmeyen kafesler ne olacaktı. ALİŞERİATİ’ye göre bu kafesler tabiat, tarih, toplum ve nefis(ben) idi. Sonra bunları da düşündüm ve ALİ ŞERİATİ’ ye bir kez daha hayran kaldım ve hak verdim. Çünkü gerçektende bu dört faktör insanı etkiliyor ve özgürce bir seçim yapmaktan alıkoyuyordu.

Örneğin: eskiden yaşamış göçmen insanlar yaşam koşulları nerede iyi ise oraya göç ediyor yani ben şurada yaşamak istiyorum diye bir seçim yapamıyordu ama sonra insanlar gelişti ve hava soğuk olsa bile insan günümüzde kutuplarda bile yaşamaya başladı. Yani; insanlık tabiat zindanından kurtuldu bunu da tabiat bilimlerini bilerek başardı. Diğer bir kafes ise tarih zindanıydı. Bunuda düşündüm ve yine hak verdim. Çünkü günümüzde bile insanlar gelenek uğruna geçmişteki atalarının yaptığı yanlışlıkları yapmak zorunda kalıyor bunu istemese bile yapıyor çünkü etki altında tarih kafesinde. Ama insanlık bunda da kurtulabildi bazıları ise kurtulamadı. Kurtulanlar nasıl başardı tarih bilimini bilerek. Üçüncü bir kafese gelindiğinde ise günümüzde de halen çoğu insanı içine alan toplum zindanıydı. Mesela; bir iş yapacaksan ya da atıyorum biriyle evleneceksen ne kadar sevdiğin önemli değil onlardan onay alman lazım. Özellikle bu Türk toplumunda hâkimdir.(El alem ne der?) sözü de bizden çıkmadır. Bu yani toplum zindanı insanın seçimlerini kısıtlar ve gerçek anlamda özgürce bir seçim yapamaz.

Gelelim dördüncü zindana ALİ ŞERİATİ’ ye göre de en zor zindanlardan biriydi. Bu nefis zindanı idi. Bir Müslüman olarak nefis in insanın en büyük düşmanı olduğunu ve bundan kurtulmanın insanın lehine olacağını biliyorum. Bunu düşünürken aklıma iki kişi geldi biri nefsi ne isterse onu yapan diğeri ise nefsinin etkisi altında kalmadan kendi seçimini yapabilen. Bir üniversite öğrencisi olduğum için kendi çevremden örnek vermek istiyorum. Tabiki kastettiğim zina olayıdır. Birinci kişi karşı cinsin hareketlerine aldanarak nefsine mağlup olur ve zinaya bulaşır ama nefsinden kurtulmuş olan genç ise karşı cins ne yaparsa yapsın nefsine yenilmez ve zinaya da bulaşmaz. Yani; ikinci genç nefis zindanından kurtulmuş ve özgürce seçimini yapmıştır. Burada peygamber efendimiz(s.a.v)’ den de örnek vermek istiyorum. Müslümanlara göre aynı zamanda bana da göre Hz. Muhammed(s.a.v) örnek insandı. Bu şu demekti; o bu dört zindandan kurtulmuştu. Onun hayatına baktığımızda atalarına onların geleneklerine uymadı içinde bulunduğu topluma uymak yerine yavaş yavaş içinde bulunduğu toplumu değiştirdi ve bir ümmet meydana getirdi. Yani toplum zindanından kurtulmuştu. Bence en zor olan nefis zindanından da ümmeti için ümmeti geleceği için İslam’ı yaydı iyiliği emretti ve bunu uğrana savaştı acı çekti mücadeleler verdi. Bence bu en zor olan nefis zindanından kurtulmak demekti. Çünkü nefis ne demekti hep ben demekti ama o kendini değil ümmeti için her şeyinden vazgeçti. Rahat bir yaşam sürebilirdi ama o bunu yapmadı ve nefis zindanından kurtularak örnek insan oldu. Bizimde ümmet olarak seçim yapabilmemiz için bu dört zindandan kurtulmalı ve seçimimizi hep iyilikten yana Allah(c.c) ya kulluk etmekten yana kullanmalıyız. Kısaca ALİ ŞERİATİ’nin dediği gibi tabiat zindanından kurtulmak istiyorsan tabiat bilimini, tarih zindanından kurtulmak istiyorsan tarih bilimini, toplum zindanından kurtulmak istiyorsan sosyolojiyi ve nefis zindanından kurtulmak istiyorsan kendini bilmeli ve ona göre seçimini yapmalısın. Benimde hedefim bundan sonra bu dört zindandan kurtulmaktır. Teşekkür ederim ALİ ŞERİATİ.

Ömer Faruk GEÇİT
Afyon Kocatepe Üniversitesi

Analist : Kurum :
Bu yazı toplamda 986 defa okundu.

güvenlik Kodu
YORUMLAR
Bu bölüm şu an hazırlanmaktadır.
Bu bölüm şu an hazırlanmaktadır.